Scroll naar boven

De Beemster

De Beemster
Maria Douwes
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Amsterdam begon begin 17e eeuw te floreren door zijn overheersing op de wereldzeeën en de oprichting van de VOC, de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Een monopolie op de handel in specerijen in het verre oosten zorgt ervoor dat scheepsladingen vol specerijen in de Amsterdamse pakhuizen belanden. De stad maakt een explosieve groei door en breidt uit; de grachten worden gegraven waar de gegoede Amsterdammer zich vestigt.

Drooglegging

Buiten Amsterdam zoeken de rijke Amsterdammers naar grond voor hun buitenhuizen en de stad zoekt grond die nodig is voor de verbouwing van landbouwproducten en veeteelt. Hun oog valt op een gebied ten noorden van de stad, een binnenzee ontstaan door de afgraving van veen, die in directe verbinding staat met de Zuiderzee. De werkzaamheden beginnen in 1607 onder leiding van de molenmaker en waterbouwkundige Leeghwater en is de droogmakerij in 1612 een feit. De kwaliteit van de grond in de Beemster was zo hoog dat investeerders al binnen een jaar hun geld hadden terug verdiend. De polder werd met 50 molens bemalen die in het begin van de 20e eeuw werden vervangen door stoomgemalen. De Beemster staat sinds 1999 staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Buitenplaatsen

De Beemster wordt een populaire buitenplaats voor de rijke VOC kooplieden en de een na de andere statige buitenplaatsen verrijzen. Helaas zijn de meeste verloren gegaan en zijn er nieuwe voor in de plaats gekomen zoals Boschrijk aan de Jisperweg uit 1850, Mariënheuvel uit 1820 aan de Volgerweg en Rustenhove op de hoek van de Volgerweg en Middenweg. Nog steeds zijn deze buitens particulier bezit.

Van buitenplaats tot woongebied

Als je door de Beemster heen fietst dan zijn de strakke patronen van wegen en kavels opvallend. Wat ook bijzonder is aan de Beemster zijn de prachtige stolpboerderijen met hun piramidevormige daken waarvan de Eenhoorn uit omstreeks 1682 de bekendste is. Deze boerderij staat op de lijst van Top 100 van Nederlandse UNESCO monumenten en is zo bijzonder vanwege de combinatie van boerderij en Amsterdamse deftigheid in de Vingboonsstijl, een voorbeeld van het Hollands Classicisme. Het midden gedeelte van de voorgevel is versierd met prachtige ornamenten en een cartouche met het jaartal 1682 en wordt bekroond met een beeld van een eenhoorn. Tegenwoordig zijn de boerderijen voornamelijk bewoond door rijke Amsterdammers die rust zoeken.

Middenbeemster

Het dorp Middenbeemster is de hoofdplaats midden in de polder, zoals de naam al zegt en ontstond rond 1610. In 1623 werd de kerk op het plein gebouwd, ontworpen door de stadsarchitect van Amsterdam, Hendrick de Keyser. Op het plein werd al gauw een veemarkt gehouden en er werd een school, een herenhuis en een weeshuis gebouwd en er vlakbij de korenmolen De Nachtegaal. Langzaam breidde Middenbeemster uit maar altijd met respect voor het beschermde dorpsgezicht en met inachtneming van de oorspronkelijk bouw van het dorp. Als je hier rondwandelt zie je tientallen rijksmonumenten die op de jaarlijkse Open Monumentendag in september hun huizen open stellen voor publiek.

 

Museum Betje Wolff

In Middenbeemster is het Museum Betje Wolff gevestigd in de voormalige pastorie van de Nederlands Hervormde Kerk waar Aagje Deken tijdens haar huwelijk met haar man dominee Adrianus Wolff woonde. In de stijlkamers kunt u zien hoe er tijdens drie eeuwen in de Beemster werd gewoond. Ga hier vooral kijken als u in Middenbeemster bent.

De Rijp

Hoewel het dorp De Rijp net buiten de Beemster valt, wil ik het toch graag vermelden want door de aanleg van de Beemster is het leven van de dorpelingen hier drastisch veranderd. Voor de inpoldering lag De Rijp direct aan het open water en stond in verbinding met de Zuiderzee. Regelmatig staken de vissers en walvisvaarders uit de omliggende dorpen de dijk door om de drooglegging te vertragen. De Rijp is eeuwenlang een rijk dorp geweest vanwege de walvisvaart. Een brand in 1654 verwoestte bijna alle huizen in het dorp en alleen het raadhuis uit 1630 en de kerk uit 1529 kwamen ongeschonden uit deze ramp tevoorschijn.

Museum Het Houten Huis

In Museum Het Houten Huis is de geschiedenis van De Rijp te zien en wordt het leven van de laatste 4 eeuwen toegelicht. Door een schenking van het Scheepvaart Museum in Amsterdam is de collectie over de walvisvaart zo uitgebreid dat er een aparte tentoonstelling aan gewijd is. Oorspronkelijk waren het de Basken die op walvissen joegen maar toen de Hollandse zeelui, op ontdekkingstocht naar een noordelijke verbinding naar Azië, bij terugkeer meldden dat er grote hoeveelheden Groenlandse walvissen boven Spitsbergen gesignaleerd waren werden de schepen uitgerust en aangepast voor de walvisjacht. Baskische harpoeniers, speksnijders en sloepenvaarders leerden de Rijpers het vak en vanaf het begin van de 17e eeuw beheerden de reders van het Schermereiland 10% van de Hollandse walvisvloot. Dit gaf niet alleen veel werkgelegenheid voor de bemanning van de schepen, maar ook voor de touwslagers, de zeilmakers en andere toeleveranciers. Niet vreemd dus dat de inwoners van De Rijp niet blij waren met de afsnijding van de Zuiderzee.

Museumboot Maria-Lijntje

Naast een bezoek aan het museum kunt u ook een tocht maken met de museumboot Maria-Lijntje. De museumboot maakt een tocht rondom de Beemster maar u kunt ook een tocht boeken naar het fort in Spijkerboor of de Museummolen in de Schermer. Deze molen is één van de elf overgebleven molens van het voormalig molencomplex van de Schermerpolder in het nog vrijwel onaangetaste polderlandschap en is van onder tot boven te bezichtigen. Wilt u weten hoe een molen werkt, hoe de molenaar leefde en hoe de molen bijdroeg tot de waterbeheersing, ga dan mee op de Maria-Lijntje en laat u bekoren door deze mooie en unieke omgeving.

 

Wat vind je van dit artikel?

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...